Karbon ayak izini sıkça duyarız, peki ya "su ayak izi"? Bir ürünün veya bireyin tükettiği su miktarı, sadece musluktan akan sudan ibaret değildir. İlk kez 2002 yılında ortaya atılan bu kavram, birim zamanda buharlaşma dahil kirletilen toplam su miktarını ifade eder. Bu yazıda, görünmeyen su tüketimimiz olan "sanal su" gerçeğini ve su ayak izinin üç temel rengini (mavi, yeşil, gri) inceleyeceğiz.
Sanal Su: Kahvenizdeki Gizli Maliyet
Bir bardak kahve içerken aslında ne kadar su tüketiyorsunuz? Sadece fincandaki suyu değil, o kahve çekirdeğinin yetiştirilmesi, işlenmesi ve size ulaşana kadar geçen süreçte harcanan tüm suyu da tüketmiş oluyorsunuz. İşte buna "sanal su" denir. Pamuklu bir tişört veya bir hamburgerin üretimi için harcanan binlerce litre su, bizim görünmeyen su ayak izimizi oluşturur.
Su Ayak İzinin Üç Rengi
Su ayak izi, kaynağına ve kullanım amacına göre üç ana bileşene ayrılır:
- Mavi Su Ayak İzi: Bir malı üretmek için ihtiyaç duyulan yüzey ve yer altı (tatlı su) kaynaklarının toplam hacmidir.
- Yeşil Su Ayak İzi: Üretim sürecinde kullanılan toplam yağmur suyunu ifade eder. Özellikle tarımsal ürünlerde bu oran yüksektir.
- Gri Su Ayak İzi: Kirlilik göstergesidir. Kirlenen suyun, mevcut su kalitesi standartlarına göre temizlenmesi veya bertaraf edilmesi için gereken tatlı su miktarını temsil eder.
Kendi Ayak İzinizi Biliyor musunuz?
Sürdürülebilir bir gelecek için atılacak ilk adım, ne kadar tükettiğimizi bilmektir. İnternet üzerindeki basit hesaplama araçlarını kullanarak kendi su ayak izinizi öğrenebilirsiniz. Bir insanın sağlıklı yaşamını sürdürebilmesi için günde en az 25 litre, modern standartlarda ise ortalama 150 litre suya ihtiyacı vardır. Ancak sanal su dahil edildiğinde bu rakamlar binlerce litreye ulaşmaktadır.
Sonuç
Su tüketimimizi kontrol altına almak, sadece musluğu kapatmakla değil, tükettiğimiz her ürünün arkasındaki su maliyetini fark etmekle başlar.