Çocuklarımıza nezaket kurallarını öğretirken, bazen hayati bir beceriyi gözden kaçırabiliyoruz: İstemediği bir durumda "Hayır!" diyebilmek. Cinsel istismara karşı en güçlü kalkanlardan biri, çocuğun kendi bedeni üzerindeki hakimiyetini bilmesi ve sınırlarını koruyabilmesidir. Bu yazıda, mahremiyet eğitiminin temel taşlarını, "tehlike" ve "güven" kavramlarını çocuğa nasıl anlatacağımızı ve Aamir Khan'ın örnek videosundan çıkarılacak dersleri inceleyeceğiz.
"Hayır" Demenin Gücü
Mahremiyet eğitimi, çocuğa sadece "özel bölgelerini" anlatmak değil, istemediği bir dokunuşla karşılaştığında bunu reddetme cesaretini vermektir. Eğer bir çocuk, aile dostu veya akraba bile olsa birinin kendisini öpmesini istemiyorsa, ebeveyn buna saygı duymalıdır. "Hadi teyzeni öp, ayıp olur" gibi zorlamalar, çocuğun "bedenim bana ait değil, büyüklerin dediği olur" mesajını almasına neden olur. Oysa "İstemiyorsan öpmek zorunda değilsin, tokalaşabilirsin" demek, çocuğa kendi sınırlarını koruma gücü verir.
Tehlike ve Güven Kavramları
Çocuklarla yapılacak sohbetlerde "tehlike" ve "güven" kavramları somutlaştırılmalıdır. Aamir Khan'ın videosunda olduğu gibi, vücudun özel bölgeleri (mayo ile kapalı alanlar) tanıtılmalı ve bu bölgelere kimlerin, hangi şartlarda (örneğin doktor muayenesinde anne-baba yanındayken) dokunabileceği netleştirilmelidir. Bu bölgelere izinsiz dokunulması "tehlike" sinyalidir ve böyle bir durumda çocuğun yapması gerekenler (bağırmak, kaçmak, güvenilen birine anlatmak) adım adım öğretilmelidir.
Ev İçi Mahremiyet Kuralları
Eğitim evde başlar. Ebeveynlerin çocuklarının yanında ulu orta giyinip soyunmaması, tuvalet ve banyo kapılarının kapalı tutulması, çocuğun odasına girerken kapının çalınması gibi basit davranışlar, çocuğun mahremiyet algısını içselleştirmesini sağlar. Çocuk bu sayede "Benim özel alanım var ve başkalarının da özel alanı var" bilincini kazanır.
Senaryolarla Hazırlık Yapmak
Tehlike anında paniklememek için çocuklarla "Mizansenler" (küçük canlandırmalar) yapılmalıdır. Örneğin:
- "AVM'de kayboldun ve bir yabancı sana 'gel seni annene götüreyim' dedi. Ne yaparsın?"
- "Biri seni zorla öpmeye çalıştı, ne tepki verirsin?"
Bu sorularla çocuğun düşünmesi sağlanmalı ve "Bağırabildiğin kadar bağır", "Güvenlik görevlisinin yanına koş" gibi doğru tepkiler pekiştirilmelidir.
Sonuç
İstismarcılar her zaman korkutucu görünümlü yabancılar değildir; bazen çok düzgün giyimli, güven veren veya tanıdık kişiler olabilir. Bu yüzden çocuğa kişileri değil, "davranışları" ayırt etmeyi öğretmek gerekir. Mahremiyet eğitimi, korkutarak değil, güven vererek ve belirli aralıklarla (örneğin 6 ayda bir) tekrarlanarak verilmelidir.