Bir çocuk size gelip istismara uğradığını söylediğinde, o an yapacağınız her hareket, söyleyeceğiniz her söz onun geleceğini şekillendirir. Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği tarafından belirlenen 10 altın kural, bu zorlu süreçte yetişkinlere rehberlik etmektedir. Bu yazıda, çocuğun beyanını nasıl karşılamamız gerektiğinden, yasal bildirim sürecine kadar uyulması gereken hayati ilkeleri inceleyeceğiz.
İlk Tepki ve Güven İnşası
1. İnanın ve Teşekkür Edin: Çocuğun anlattığı olay ne kadar inanılması güç olursa olsun, ona kayıtsız şartsız inanın. Yanlış ifşaların (yalan beyanların) çok nadir olduğunu kendinize hatırlatın ve cesaretinden dolayı ona teşekkür edin.
2. Soğukkanlı Olun: Kontrolünüzü kaybetmeyin. Çocuklar sizin yüzünüzde öfke, aşırı üzüntü veya kaygı görürlerse korkup geri adım atabilirler. Unutmayın, çocuğun beyanını geri çekmesi istismarın yaşanmadığı anlamına gelmez.
3. Zorlamayın ve Yargılamayın: Çocuk konuşmak istemiyorsa üzerine gitmeyin. Detaylı, utandırıcı veya suçlayıcı sorulardan (beden odaklı tarifler istemek gibi) kesinlikle kaçının.
Suçluluk Duygusunu Yok Etmek
4. "Senin Suçun Değil": Çocuklar genellikle yaşananların sorumluluğunu kendilerinde ararlar. Ona net bir şekilde "Yanlış yapan o yetişkindi, sen değilsin" mesajını verin.
5. Güvenlik ve Mahremiyet: Çocuğun zedelenen güven duygusunu onarın. İstismarcı ile karşılaşmamasını sağlayın ve anlattıklarını herkesle paylaşarak onu ifşa etmeyin.
6. Rıza Kavramı Yoktur: Çocuk oyun sanarak isteyebilir veya merak edebilir; ancak sınır koymak her zaman yetişkinin sorumluluğundadır. Yetişkinden çocuğa yönelen bir cinsel eylemde çocuğun rızasından bahsedilemez, bu her zaman istismardır.
Faili Korumamak ve Harekete Geçmek
7. Fail Tanıdık Olsa Bile: İstismarcı çok sevdiğiniz, güvendiğiniz bir akraba veya dost olabilir. Kim olursa olsun faili koruyan, eylemlerini meşrulaştıran tepkiler vermeyin. İstismar her zaman uygulayanın suçudur.
8. Bilgilendirin: Çocuğa bundan sonra ne olacağını anlatın. "Başka çocukların zarar görmemesi için bunu yetkililere bildirmemiz gerekiyor" diyerek süreci şeffafça paylaşın.
9. Resmi Bildirim: Olayı kendi yöntemlerinizle çözmeye çalışmayın. Zaman kaybetmeden ilgili kurumlara (Savcılık, Emniyet Çocuk Şube, Sosyal Hizmetler) bildirin ve takipçisi olun.
Umut Her Zaman Var
10. İyileşme Mümkündür: Doğru destek, koruma ve uzman yaklaşımıyla çocuklar bu travmayı atlatabilir, mutlu ve üretken bir hayata kavuşabilirler. Sessizliği kırmak, şifanın ilk adımıdır.