Bir çocuk, yaşadığı istismarı veya zor bir durumu bir yetişkine anlatmaya karar verdiğinde, hayatının en cesur ama aynı zamanda en kırılgan anını yaşar. O an karşısındaki yetişkinin vereceği tepki, çocuğun iyileşme sürecini ya başlatır ya da tamamen kapatır. Bu yazıda, bir çocuğun "sığınacak liman" olarak gördüğü yetişkinin, istismar bildirimini nasıl karşılaması gerektiğini, iletişimde nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve sürecin profesyonelce nasıl yönetileceğini inceleyeceğiz.
Güvenli Ortam ve Fiziksel Temas Uyarısı
Çocuk size bir şey anlatmak istediğinde, konuşmanın kesilmeyeceği sakin ve baş başa kalabileceğiniz bir ortam yaratmak ilk adımdır. Arada masa gibi fiziksel engellerin olmadığı, göz temasının rahatça kurulabildiği bir oturma düzeni tercih edilmelidir. Ancak burada kritik bir nokta vardır: Çocuğa izinsiz dokunmayın. Teselli etmek amacıyla başını okşamak veya omzuna dokunmak gibi iyi niyetli bir hareket, istismar mağduru bir çocukta travmatik bir tepkiye (irkilme, korku) yol açabilir.
Soğukkanlılık ve Etkin Dinleme
Çocuğun anlattıkları veya vücudunda gösterebileceği izler (yara, morluk vb.) sizi şoke edebilir. Ancak bir yetişkin olarak en önemli göreviniz, duygularınızı ve yüz ifadenizi kontrol etmektir. Paniklemek, öfkelenmek veya aşırı üzüntü göstermek, çocuğun "yanlış bir şey yaptım" diyerek susmasına neden olabilir. Yargılamadan, sözünü kesmeden ve detayları öğrenmek için baskı yapmadan, sadece "etkin dinleme" ile çocuğun kendini ifade etmesine izin verilmelidir.
Sihirli Cümleler: "Sana İnanıyorum"
Çocuğu cesaretlendirmek ve suçluluk duygusundan arındırmak için kullanılması gereken kilit ifadeler şunlardır:
- "Sana inanıyorum."
- "Bana bunları anlattığın için teşekkür ederim / memnun oldum."
- "Bu senin hatan değil."
- "Sana yapılanlar doğru değil."
Bu cümleler, çocuğun kendini güvende hissetmesini ve doğru olanı yaptığına inanmasını sağlar.
Kayıt Tutma ve Gizlilik
Çocuğun anlattığı olayları, kullandığı kelimeleri değiştirmeden not etmek (veya mümkünse ses kaydı almak), ilerideki adli süreçler için hayati bir delil niteliği taşır. Ancak bu bilgiler "okulda dedikodu malzemesi" yapılmamalıdır. Durum sadece okul rehber öğretmeni veya okul müdürü gibi ilgili ve yetkili kişilerle paylaşılmalı, gizlilik ilkesine sıkı sıkıya bağlı kalınmalıdır.
Sonuç
İstismarı anlatan bir çocuğa yaklaşım, profesyonellik ve derin bir hassasiyet gerektirir. Unutmayın, o an çocuğun dünyasında sadece bir dinleyici değil, adalet arayışındaki en büyük destekçisiniz.