Çocuk istismarı, ne yazık ki toplumumuzun kanayan yaralarından biridir. Ancak bu konuyu sadece fiziksel şiddetle sınırlı görmek, sorunun diğer boyutlarını gözden kaçırmamıza neden olabilir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), çocuğa yönelik kötü muameleyi dört ana başlık altında tanımlamaktadır. Bu yazıda, cinsel, fiziksel, duygusal istismar ve ihmal kavramlarını derinlemesine inceleyerek, yetişkinler olarak farkındalığımızı artırmayı hedefliyoruz.
1. Cinsel İstismar
DSÖ'nün tanımına göre cinsel istismar; çocuğun tam olarak anlayamadığı, onay vermesinin gelişimsel olarak mümkün olmadığı veya toplumun yasalarına aykırı olacak şekilde bir cinsel etkinliğe dahil edilmesidir. Burada kilit nokta, çocuğun rızasının olamayacağı gerçeğidir. Çünkü bir çocuk, maruz kaldığı eylemin niteliğini ve sonuçlarını kavrayabilecek olgunlukta değildir.
2. Fiziksel İstismar
Çocuğun sağlığına, gelişimine veya onuruna zarar veren, kasıtlı fiziksel güç kullanımıdır. Tokat atmak, kulak çekmek, darp etmek ve hatta sigara söndürmek gibi eylemler bu kapsama girer. Fiziksel istismarın izleri genellikle çocuğun vücudunda (morluklar, yaralar vb.) görülebilir ve öğretmenlerin/ebeveynlerin bu belirtilere karşı dikkatli olması hayati önem taşır.
3. Duygusal İstismar
Belki de en zor fark edilen ama en derin yaraları açan türdür. Çocuğa "Seni artık sevmiyorum", "Böyle yaparsan seni severim" gibi koşullu sevgi sunmak, onu azarlamak, lakap takmak, küçümsemek veya yok saymak duygusal istismardır. 5 yaşındaki bir çocuk bile aşağılandığını çok iyi anlar. Duygusal istismar, süregelen bir davranış olabileceği gibi, tek seferde söylenen çok ağır bir sözle de çocukta travma yaratabilir.
4. İhmal
Çocuğa bakmakla yükümlü kişilerin (anne, baba, bakıcı vb.), çocuğun temel gereksinimlerini karşılamamasıdır. Bu gereksinimler sadece beslenme, barınma ve giyinme değildir; eğitim, sağlık ve en önemlisi sevgi ihtiyacı da buna dahildir. Okula sürekli kirli kıyafetlerle gelen, diş bakımı yapılmayan, mevsim şartlarına uygun giydirilmeyen veya sevgi açlığı çektiği için dikkat çekici davranışlar sergileyen bir çocuk, ihmal ediliyor olabilir.
Sonuç
İster fiziksel bir darbe olsun, ister "senden adam olmaz" gibi bir söz; çocuğun ruhunda ve bedeninde açılan her yara istismardır. Bir yetişkin olarak görevimiz, bu dört türü de tanımak ve sessizce yardım isteyen çocukların sesi olmaktır.