Hayatın olağan akışı içinde karşılaşabileceğimiz acil durumlar ve doğal afetler, ne yazık ki coğrafyamızın bir gerçeğidir. Ancak birçok aile, "çocuğum korkmasın" düşüncesiyle bu konuları konuşmaktan kaçınır veya bir plan yapmayı erteler. Oysa panik anında hayat kurtaran şey, korku değil, önceden hazırlanmış soğukkanlı bir eylem planıdır. Bu yazıda, ailelerin deprem, yangın veya kaybolma gibi durumlara karşı nasıl hazırlıklı olabileceğini ve çocuklara bu bilincin nasıl kazandırılacağını ele alacağız.
İlk Yardım Bilgisi Hayat Kurtarır
Acil durum planının ilk adımı, ebeveynlerin temel ilk yardım becerilerine sahip olmasıdır. Bir boğulma, yaralanma veya ani gelişen bir sağlık sorununda, ambulans gelene kadar geçen saniyeler kritiktir. Ailelerin sadece farkındalık düzeyinde değil, uygulama düzeyinde de ilk yardım eğitimi alması, olası riskleri en aza indirmek ve hayati müdahaleyi doğru yapabilmek için şarttır.
Aile Eylem Planı Nasıl Hazırlanır?
Olağanüstü durumlar (deprem, sel, yangın vb.) için her ailenin yazılı veya sözlü bir eylem planı olmalıdır. Bu plan şu sorulara net cevaplar vermelidir:
- Deprem anında evde hangi güvenli noktada duracağız? (Çök-Kapan-Tutun)
- Evi tahliye etmemiz gerekirse çıkış yolumuz neresidir?
- Eğer aile üyeleri afet sırasında farklı yerlerdeyse, nerede buluşacağız? (Toplanma alanı)
- İletişim hatları kesilirse birbirimize nasıl ulaşacağız? Şehir dışından kimi "iletişim noktası" olarak arayacağız?
Çocuğu Gerçeklerden Uzak Tutmak Korumak Değildir
Ebeveynlerin korumacı içgüdüleriyle "çocuk korkmasın diye anlatmama" yaklaşımı, aslında çocuğu tehlike anında savunmasız bırakır. Yaşadığımız coğrafyanın gerçeklerini çocuğun yaşına uygun bir dille anlatmak, onu korkutmaz; aksine ne yapacağını bildiği için ona güven verir. Çocuklar da bu planın bir parçası olmalı ve tatbikatlarla süreç oyunlaştırılarak öğretilmelidir.
Kamusal Alanda Kaybolma Senaryoları
Acil durumlar sadece doğal afetleri kapsamaz. Bir AVM'de, pazarda veya kalabalık bir etkinlikte çocuğun kaybolması da bir acil durumdur. Çocuğa erkenden öğretilmesi gerekenler şunlardır:
- "Beni göremediğinde olduğun yerde dur ve bekle." (Hareket etmemek bulunmayı kolaylaştırır.)
- "Eğer uzun süre beklersen kime güvenebilirsin?" (Güvenlik görevlisi, polis veya çocuklu bir aile.)
- "Telefon numaramızı veya adresimizi ezbere biliyor musun?"
Sonuç
Acil durum planı, bir kez konuşulup rafa kaldırılacak bir konu değildir. Belirli aralıklarla ailece üzerinden geçilmeli, çocukların büyüyen algılarına göre güncellenmeli ve bir yaşam becerisine dönüştürülmelidir.